Bài đọc được giữ nguyên từ thư viện TRooN, bao gồm phần nguyên bản và bình luận trong bản đã có.
Phần 1 · Nguyên bản bài đọc
Cái lệch một phía này không phải là những biểu hiện hành động bên ngoài, mà chính yếu là nhận thức, lối tư duy, suy bên trong chúng ta.
Ngay lúc này, bạn có “cảm nhận” được thái độ hoặc trạng thái nơi mình không? Rất có thể vì ngay lúc này, bạn đang đủ nhân duyên chỉ đơn giản là đang đọc những dòng chữ này, nên “tạm thời” tâm trí bạn không có bị những dòng suy nghĩ bủa vây, hoặc cũng rất có thể nó vẫn ồn ào, vẫn lắm lời liên tục. Nó luôn cố “lệch về một phía nào đó” theo cái hướng “cho là”, để phù hợp với “Cái muốn là” bên trong chính nó.
Ví dụ:
- Khi những “cái muốn là” được thỏa mãn thì nó sẽ lệch về phía “tích cực”. Nó sẽ thôi thúc bạn đưa ra nhiều thông tin ở dạng “cái cho là”: “phải hơn thế”, “ôi thích quá, nhất định sẽ hơn thế”, “tôi phải chiếm lấy, cố giữ lấy nó”, “tôi phải có nó cho bằng được”, “nó là nhất”,...
- Khi những “cái muốn là” không được thỏa mãn thì nó sẽ lệch về phía “tiêu cực”. Nó sẽ thôi thúc bạn đưa ra những thông tin ở dạng cho là: “phải trốn đi”, “ôi ghê tởm quá, nhất định phải tránh xa nó”, “tôi phải làm sao đây”, “tôi phải thoát khỏi nó cho bằng được”, “tôi có vấn đề”,...
Chẳng phải chính những lúc như thế này, dù là trường hợp nào ở hai trường hợp trên thật ra bạn đều đang vô thức “lệch về một phía. Thực chất là bạn phiền não và bị giam cầm trong tâm trí, nhưng thông thường bạn sẽ có một “cái cho là tinh vi hơn nữa” đó là:
- Nó cho là cái lệch về phía tích cực là đúng tốt, cái nó phải rèn luyện và nỗ lực, nó thấy cái đó “không có vấn đề” - trong có vẻ cái ấy nó đang rất thích và trong có vẻ rất chủ động.
- Tương tự vậy, một cú vô thức cho là tinh vi khác đó là: nó cho là cái lệch về phía tiêu cực là sai xấu, ở đây nó cũng buộc phải nỗ lực tiêu diệt, nó thấy “nó đang có vấn đề”, nó kết án oán trách chính nó, nó trông có vẻ bị động và là nạn nhân.
Đây là sự biến tướng “ảo chồng thêm ảo”.
Đây là cơ chế sinh racái ảo trong từng khoảnh khắc nơi chính chúng ta, từng cái cho là lượm nhặt, ăn cắp, thiếu sáng suốt ấy bị chi phối bởi một cái muốn là (tham ái) sâu sắc bên trong. Thế là một “NHÂN VẬT ẢO” buộc theo nhân quả phải hình thành. Nhân vật này chứa đựng tất cả những gì cái cho là, cái muốn là bàn giao.
Có một sự thật trớ trêu đó là “do thiếu sáng suốt rõ biết” nên chúng sẽ tiếp thu qua hai con đường “ý thức và vô thức” nên thông tin đưa vào vốn lộn xộn, tùy cảm hứng, “tùy duyên”,... nên nó có thể bị pha trộn, bị chồng chéo, bị mâu thuẫn, bị khó hiểu,... Nó chính là cảm giác thỉnh thoảng chúng ta cũng cảm nhận được như “tự cảm thấy khó hiểu chính mình”, “biết rồi sao mà chưa làm được”, “sao nó lại chán lại thay đổi rồi chẳng phải hôm qua nó còn rất yêu thích sao”, “cuối cùng tôi là ai”,...
CÁI ẢO TA hình thành từng chút một như thế đấy!
- Dừng lại từng chút một
- Tích lũy từng chút một
- Chấp trước từng chút một
Những ảo tưởng - cái ảo Ta (bản ngã) luôn “sống” nhờ vào sự “lệch về một phía nào đó”.
Nên nó buộc phải có (nhân quả) có đặc tính chia rẽ, giới hạn và xung đột!
Hãy khắc ghi câu này, mà tự mình kiểm chứng xem có phải chúng ta luôn luôn “lệch về một phía trong tư duy nhận thức” không?
Mọi thứ bạn "cho là", cuối cùng sẽ trở thành cái lồng giam cầm chính bạn!
Phần 2 · Bình luận và giải nghĩa
Bài đọc số 26 giống như một dòng điện cao thế chạy thẳng vào thói quen phân cực của tâm trí, lột trần chiếc bẫy nhị nguyên mà hầu hết người tu tập hay người sống đời thường đều mắc kẹt: Sự nghiện ngập nhãn mác.
1. Bản chất của sự "Lệch về một phía"
Tâm trí con người không bao giờ chịu đứng yên ở trung lộ. Nó luôn vận hành như một con lắc, hoặc lao về phía này, hoặc giật về phía ngược lại.
- Khi đời sống chiều chuộng dục vọng của nó, nó lập tức ngả về phía "Tích cực" (tham luyến, muốn giữ chặt, muốn thêm nữa).
- Khi đời sống tát vào mặt nó, nó lập tức bật sang phía "Tiêu cực" (chán ghét, trốn chạy, oán hận).
Tác giả vạch rõ một sự thật phũ phàng: Dù bạn đang ở thái cực nào, bạn cũng đang ở trong trạng thái phiền não và bị giam cầm. Cái gọi là "tích cực" hay "tiêu cực" thực chất chỉ là hai mặt của cùng một đồng xu mang tên Tham Ái.
2. Biến tướng nguy hiểm: "Ảo chồng thêm ảo"
Cú lừa tinh vi nhất của bản ngã nằm ở chỗ: Nó tự dán nhãn đạo đức cho trạng thái lệch phía của chính mình.
- Nó ca ngợi trạng thái lệch về phía tích cực là "đúng, tốt, cần phát huy", tự huyễn hoặc rằng mình đang chủ động và tiến hóa.
- Nó kết án trạng thái lệch về phía tiêu cực là "sai, xấu", rồi lại dùng chính ý chí để gồng mình tiêu diệt cơn tiêu cực đó, sắm vai một nạn nhân tội nghiệp.
Chính cái nỗ lực "tìm thiện diệt ác", "tìm tích cực diệt tiêu cực" này là một trò chơi ảo chồng thêm ảo. Bạn dùng chính cái Tôi đầy dính mắc để đi sửa chữa một cái Tôi khác. Hệ quả là khối mâu thuẫnbên trong ngày càng phình to.
3. Sự ra đời của "Nhân vật ảo hỗn loạn" (bản ngã)
Bởi vì "Cái ảo Ta" được dệt nên từ những mảnh vụn kiến thức, định kiến lượm nhặt vô thức từ khắp nơi (cha mẹ, xã hội, AI, phim ảnh...), nên cái kho dữ liệu của bản ngã là một mớ hỗn độn, mâu thuẫn bẩm sinh.
Đây chính là câu trả lời cho những khủng hoảng hiện sinh của con người: Tại sao hôm qua ta rất yêu, hôm nay ta lại chán ghét? Tại sao ta "biết" điều đó là đúng nhưng "làm" không được? Tại sao ta liên tục mâu thuẫn với chính mình?
Đơn giản là vì nhân vật mang tên "Tôi" kia bản chất là một thực thể ảo được lắp ghép từ những thông tin lộn xộn. Nó vốn không có một cái gốc thật sự, nó sống ký sinh vào sự "lệch về một phía". Không có sự chia rẽ và phân cực, bản ngã lập tức chết đói.
4. Con đường thoát ly: Chặt đứt ba nấc thang Vô minh
Tác giả đúc kết lại tiến trình đóng kén của bản ngã bằng một công thức ba bước: Dừng lại -> Tích lũy -> Chấp trước. Đây chính là chiếc lồng giam cầm mà chúng ta tự xây cho mình mỗi ngày.
Thông điệp cốt lõi:
Bản ngã sống bằng sự phân cực và chia rẽ; nó chết đi khi bạn không còn ngả về phía nào. Tự do chân thật không phải là cố gắng đẩy con lắc tâm trí về phía "tích cực" để né tránh "tiêu cực". Tự do là khi bạn đứng yên ở trung tâm, thắp sáng Tánh Biết để nhìn con lắc tự sinh tự diệt. Khi không còn dán nhãn đúng - sai, tốt - xấu cho các trạng thái trong mình, bạn phá vỡ chiếc lồng "cho là" và bước ra ngoài sự giam cầm của trí năng.


