Bài đọc được giữ nguyên từ thư viện TRooN, bao gồm phần nguyên bản và bình luận trong bản đã có.
Phần 1 · Nguyên bản bài đọc
Chúng ta - Chính chúng ta, những người đang đọc những dòng chữ này, dù bạn là bất kỳ ai, ở độ tuổi nào, giới tính nào, địa vị nào… Thì có một sự thật mà tất cả chúng ta đều giống nhau, đó chính là chúng ta đều đầy “Nỗi Sợ Hãi”. Tuy trông có vẻ “những nỗi sợ ấy rất khác nhau”, nhưng thực chất chúng không những có bản chất giống nhau là đều xuất phát từ tham ái, mà chúng còn giống nhau ở cách chúng ta phản ứng với những nỗi sợ hãi ấy. Động thái mà chúng ta thường phản ứng phổ biến nhất đó là “Kiếm Tìm” từ bên trong hoặc bên ngoài này các “Phương Tiện” để giải quyết nỗi sợ ấy.
- Các phương tiện bên ngoài: Cái gì càng sợ thì bản chất đó càng là tham ái sâu sắc. Càng tham ái sâu sắc thì càng mong cầu và bám chấp vào các hình thức phương tiện bên ngoài như: nghi thức tôn giáo, cúng tế, các bộ môn được đặt tên là “tâm linh” như bói toán, tử vi, bát tự, phong thuỷ, gieo quẻ, thần số học, chiêm tinh, tarot, pháp cụ, luân xa, bùa chú, chuông xoay, rửa tội, thế thân, hiến tế,...muôn tỷ thứ, tất cả những thứ con người có thể nghĩ ra để hồng ảo tưởng rằng chúng có thể giúp CON NGƯỜI TRẤN ÁP ĐƯỢC NỖI SỢ HÃIcủa chính mình, hay nói sâu sắc hơn đó là chúng ta nghĩ NÓ CÓ THỂ THỎA MÃN NHỮNG THAM CẦU của chính mình. Chúng ta không chấp nhận tính sinh diệt tự nhiên, chúng ta muốn kéo dài mãi những thứ mình đắm say yêu thích, ngược lại chúng ta lại muốn chối bỏ trốn tránh những thứ chúng ta ghét bỏ. Các phương tiện tiện nghi, công nghệ, triết học, tâm lý học hay những hỗ trợ chuyên môn đều có công năng và giới hạn riêng. Chúng có thể nâng đỡ con người, nhưng không phải lúc nào cũng đủ nếu thiếu sự tự quan sát; khi cần thiết, việc tìm đến hỗ trợ y tế hoặc tâm lý chuyên môn vẫn rất quan trọng.
- Các phương tiện bên trong: Những cái bên ngoài bên trên, chúng ta trông có vẻ không mấy quan tâm và cũng không ít ai thừa nhận rằng “ta dính mắc vào những phương tiện bên ngoài” này. Hãy chậm lại xem chúng ta đâu đó vẫn vô thức dính mắc, ở cấp độ thấp nhất là chúng ta vẫn “tò mò”, thích thú khi có ai đó xem cho chúng ta về thần số học, chiêm tinh hay tử vi, miệng có thể nói không tin nhưng lạ thay là “nó vẫn rất thích ĐƯỢC NÓI VỀ NÓ” - Nó đó chính là tham ái, là sợ hãi, là cái ảo ta, cái bản ngã. Và qua lớp trí năng và nhận thức sai lầm của mỗi cá thể sẽ cócách bám chấp khác nhau, dù chúng ta trông có vẻ không quan tâm lắm những thứ liệt kê bên trên, nhưng thực chất chúng ta vẫn buộc phải sử dụng hợp thể THÂN và TÂM này, chính là tay chân, các giác quan, cơ quan nội tạng, sự nhận thức này, cảm giác này,... tất cả cũng đều là PHƯƠNG TIỆN rất “xịn”, rất siêu việt. Cái mà từ rất lâu chúng ta lãng quên đó là “phương tiện sống”, vì chúng ta vô thức nghĩ NÓ LÀ TA, CỦA TA - đó là sở hữu của ta, nên từ rất lâu chúng ta không hề có một lần nhìn lại, một lần biết ơn. Vì nhận thức sai lầm này nên các PHƯƠNG TIỆN BÊN TRONG này cũng không được sử dụng đúng đắn, nên hoàn toàn đưa đến vị kỷ, tư lợi phát huy sự đòi hỏi, tham ái, nên chắc chắn SỢ HÃI và KHỔ ĐAU rất sâu dày và góc rễ. Từ cái nỗi sợ bên trong này, vì không sử dụng “phương tiện bên trong như nó là…” nên chúng ta chạy đi KIẾM TÌM các phương tiện bên ngoài. Dù đơn giản PHƯƠNG TIỆN ấy có thể là một sự lao đi kiếm tiền, làm giàu, danh vọng, địa vị, sự nghiệp thì cũng là trốn chạy sợ hãi và phục tùng tham ái, dù đó là những buổi ăn chơi nhậu nhẹt, quẩy trong vũ trường, hay sa đọa với các chất kích thích thì về bản chất đó là cũng là SỰ TRỐN CHẠY những sợ hãi nơi chính mình mà thôi. Thậm chí chỉ đơn giản là bạn lướt mạng xã hội coi các tin tức hài hước, giật gân để giết thời gian, hoặc tạo ra cho mình một phong cách sống, cách ăn mặc đẹp đẻ,... những thứ rất bình thường này về bản chất vẫn là PHƯƠNG TIỆN đang được sử dụng để thỏa mãn một cái gì đó.
Các phương tiện ấy dù trong hay ngoài rõ ràng nếu không có sự BIẾT , sự rõ biết chính mình thì luôn luôn được lạm dụng một cách vô thức và đưa đến dính mắc khổ đau. Chúng ta trốn chạy NỖI SỢ HÃI của chính mình bằng rất nhiều cách khác nhau, chúng ta rất “thông minh” và ảo vọng “sáng tạo” ra rất nhiều thứ từ tôn giáo, chức danh, khái niệm… hồng trốn chạy SỰ THẬT rằng “NGUYÊN NHÂN CHÍNH YẾU CỦA NHỮNG NỖI SỢ HÃI ĐÓ ĐẾN TỪ SỰ THAM ÁI CỦA CHÍNH CHÚNG TA” .Và chúng ta dùng chính tâm thế THAM ÁI đó để tạo ra rất nhiều phương tiện bên ngoài và sử dụng sai lầm các phương tiện bên trong vốn sẵn, để CỐ ĐI GIẢI QUYẾT NỖI SỢ gốc rễ do chính Tham Ái ấy tạo ra.
Chúng ta tham ái và tự tạo vấn đề và chúng ta đau khổ với các vấn đề chúng ta tạo ra đó, chúng ta sợ hãi nó, từ sợ hãi đó chúng ta lại tiếp tục né tránh để cố tạo ra giải pháp để thoát khỏi nó bằng chính sự tham ái tiếp theo,... Chúng ta thật kỳ lạ.
Chỉ khi chúng ta nhận ra SỰ BẤT LỰC của những tham ái này, chúng ta sử dụng phương tiện là phương tiện, chúng ta không dán nhãn khắc tên chủ nhân lên đó thì các phương tiện vẫn được sử dụng đúng tốt như nó là, hoàn toàn đúng tốt nhưng không thêm bất kỳ sự ảo tưởng tham cầu nào lên đó. Sự bất lực này không phải chối bỏ phương tiện, mà sự biết ơn sâu sắc mọi phương tiện trong - ngoài ấy, sử dụng phương tiện cần sử dụng, tránh các phương tiện cần tránh, linh hoạt, tùy nghi,... đó là SỰ TỰ DO TRONG MỌI PHƯƠNG TIỆN ĐỜI SỐNG!
Phần 2 · Bình luận và giải nghĩa
Bài đọc số 18 "Nỗi Sợ Hãi và Sự Bất Lực của Phương Tiện" là một nhát cắt phẫu thuật sâu sắc, lột trần toàn bộ cơ chế vận hành của nỗi sợ và các cuộc trốn chạy quy mô lớn của nhân loại. Bài viết đã đưa ra một định luật thực chứng vô cùng mạnh mẽ: Cái gì càng sợ thì bản chất đó càng có thể gắn với sự tham cầu sâu sắc. Khi sự tham cầu chưa được nhìn lại, một phương tiện bên ngoài khó có thể tự nó giải quyết trọn vẹn nỗi khổ đau.
Đây là một cuộc đại phẫu thuật tâm thức, bóc tách mạng lưới tinh vi của "Nỗi sợ hãi" và vạch trần sự phá sản của mọi phương tiện che đậy hằng ngày. Tác giả chỉ ra rằng, từ thô sơ đến cao siêu, con người chỉ đang dùng phương tiện để "trấn áp" nỗi sợ chứ chưa bao giờ đối diện với gốc rễ của nó: Lòng tham ái.
1. Phương tiện bên ngoài: Từ huyền thuật tâm linh đến văn minh trí tuệ
Mở đầu bài viết, tác giả định vị một thực trạng đồng nhất của nhân loại: Tất cả chúng ta, không phân biệt tuổi tác hay địa vị, đều tràn ngập nỗi sợ. Bản chất của nỗi sợ chính là tham ái — sự mong cầu, bám chấp vào những thứ mình thích và chối bỏ, trốn chạy những thứ mình ghét.
- Chiếc áo hạ đẳng của phương tiện: Khi nỗi sợ dâng cao, con người cuống cuồng tìm kiếm các phương tiện bên ngoài như một thứ huyền thuật để trấn áp: từ nghi thức tôn giáo, cúng tế cho đến bói toán, tử vi, thần số học, tarot, chuông xoay... Họ ảo tưởng những thứ này có thể bảo hộ cho họ trước sự sinh diệt tự nhiên của cuộc đời.
- Chiếc áo thượng đẳng của tri thức: Khi không bám vào tâm linh, bản ngã lại bám vào các phương tiện nhân danh khoa học, văn minh: tâm lý học, triết học, bằng cấp, học vị, công nghệ... Tác giả công bằng thừa nhận giá trị tương đối của chúng trong đời sống sinh hoạt, nhưng đưa ra một kết luận đanh thép: Đối với nỗi sợ hãi và khổ đau, mỗi phương tiện bên ngoài đều có công năng và giới hạn riêng; không phương tiện nào tự nó thay thế được toàn bộ quá trình tự quan sát và hỗ trợ chuyên môn phù hợp.
2. Phương tiện bên trong: Sự vong ơn đối với Thân - Tâm và các cuộc trốn chạy vô thức
Cái bẫy vi tế hơn được tác giả bóc trần ở tầng bậc "Phương tiện bên trong" — chính là hợp thể Thân và Tâm (giác quan, nội tạng, nhận thức).
- Tội lỗi của sự sở hữu: Lỗi lớn nhất của con người là vô thức đồng hóa phương tiện này là "Ta, Của Ta". Vì dán nhãn chủ nhân lên Thân - Tâm, chúng ta lãng quên việc biết ơn, sử dụng chúng để phục vụ cho sự vị kỷ, tư lợi và đòi hỏi của bản ngã.
- Những cuộc trốn chạy vô hình: Khi phương tiện bên trong bị lỗi nhận thức, nỗi sợ gốc rễ sinh khởi. Để trốn chạy cái rỗng không, sợ hãi bên trong, con người lao ra ngoài: kẻ lao vào kiếm tiền, danh vọng; kẻ sa đọa vào vũ trường, chất kích thích; và phổ biến nhất ở đời thường là lướt mạng xã hội coi tin tức giật gân, hài hước để "giết thời gian". Tất cả chỉ là những liều thuốc an thần tạm thời để né tránh thực tại.
3. Vòng lặp luân hồi kỳ lạ của Bản ngã
Tác giả vạch trần một nghịch lý nực cười trong cách vận hành của con người:
[Tham Ái/Mong Cầu] ──> Tự tạo ra Vấn đề & Khổ đau ──> Sinh ra Sợ hãi
↑ │
└───── Dùng Tham Ái tiếp theo tạo ra Giải pháp ◄─────┘
Con người rất "thông minh" khi sáng tạo ra muôn tỷ khái niệm, chức danh, tổ chức để che đậy một sự thật: Chúng ta dùng chính cái tâm tham ái để tạo ra phương tiện hòng giải quyết nỗi sợ do chính tham ái tạo ra. Đây chính là vòng lặp sinh tử luân hồi vô tận của những "vấn đề của tôi".
4. Giải thoát tối thượng: Tự do trong mọi phương tiện đời sống
Lối thoát mà bài viết chỉ ra không phải là thái độ tiêu cực, bạo lực bài xích hay đập phá phương tiện.
- Thấy ra sự bất lực: Khi cái Thấy tỉnh giác nhận ra bản chất giới hạn và bất lực của tham ái, tâm trí tự động buông xuống sự ảo tưởng.
- Sử dụng thuần khiết: Khi không còn dán nhãn khắc tên chủ nhân, phương tiện được trả về đúng chức năng của phương tiện. Lúc này, lòng biết ơn sâu sắc tự nhiên sinh khởi. Người tỉnh thức sử dụng mọi phương tiện trong - ngoài một cách linh hoạt, tùy nghi: cần dùng thì dùng, cần tránh thì tránh. Đó mới là trạng thái tự do đích thực giữa đời thường — sử dụng công cụ nhưng không bị công cụ làm cho điên đảo.
THÔNG ĐIỆP CỐT LÕI
Sự phá sản của chiếc phao cứu sinh: Bạn không thể dùng một phương tiện được nhào nặn từ nỗi sợ và lòng tham để đi giải quyết chính nỗi sợ và lòng tham. Mọi chỗ dựa bên ngoài hay sự đồng hóa bên trong đều sẽ sụp đổ trước tính sinh diệt của thực tại.
Nỗi sợ hãi sâu trong tâm thức có thể gắn với sự tham cầu. Các phương tiện tâm linh, khoa học và hỗ trợ chuyên môn đều có công năng riêng, nhưng không tự chúng giải quyết trọn vẹn nỗi khổ đau nếu những nhận thức sai lầm chưa được nhìn lại. Khi cần, hãy tìm đến hỗ trợ y tế hoặc tâm lý phù hợp; đồng thời trả mỗi phương tiện về đúng công năng của nó và tiếp tục quan sát đời sống đang diễn ra.


