Bài đọc được giữ nguyên từ thư viện TRooN, bao gồm phần nguyên bản và bình luận trong bản đã có.
Phần 1 · Nguyên bản bài đọc
SÂN HẬN thực sự là gì?
- Khi chúng ta thấy một ai đó “to tiếng, chửi bới” chúng ta có thể cho là: đó là sân hận
- Khi chúng ta thấy một ai đó “tỏ thái độ gay gắt” chúng ta có thể cho là: đó là sân hận
- Khi chúng ta thấy một ai đó “mặt đỏ, miệng la, tay chân hành động thiếu tự chủ” chúng ta có thể cho là: đó là sân hận
- Khi chúng ta thấy một ai đó “hành động thô tháo, bạo lực” chúng ta có thể cho là: đó là sân hận
Hoặc, chúng ta cũng có rất nhiều định nghĩa lý thuyết, khái niệm về sân hận qua khoa học tâm lý hiện đại, hay cách giải thích của tôn giáo, đôi khi chúng ta được dạy là “sân hận” là không tốt, đưa đến quả báo xấu cho chúng ta.
Còn vô tỷ cách thức chúng ta “cho là” sân hận.
Tất cả những thứ liệt kê bên trên KHÔNG PHẢI SÂN HẬN thật sự.
SÂN HẬN là một “trạng thái nền sâu sắc” được cấu thành từ vô tỉ, vô số “thái độ sai lầm” nơi tiếp xúc thế giới, và tiếp nối nhau liên tục, tích lũy và hình thành một KHỐI, một chuỗi… còn cái biểu hiện ra bên ngoài kia “chửi la, to tiếng, mặt đỏ, tim đập nhanh, đánh nhau…” chỉ là một mắt xích nhỏ trong chuỗi sân hận đó, một hạt nhỏ bé trong khối sân hận đó.
Ví dụ:
Chúng ta và ông hàng xóm vừa mới có một cuộc cãi nhau đầy “Sân Hận”, nhưng cái được gọi là cuộc cãi nhau đó lại để được cấu thành từ vô số âm thanh khó nghe, hình ảnh thô tháo… và cái tâm sân hận đó không phải chỉ một điểm tại đó ,mà đó là sự buộc phải biểu lộ ra bên ngoài, của một tình trạng tâm thức tích lũy đầy xung đột trong vô tỷ thứ trước đó như: đã gặp gỡ nhau đâu đó đời này kiếp khác, phải là con người, phải sinh ra ở việt nam, phải ở cùng một tỉnh, một khu phố, phải sát bên nhà nhau, phải va chạm mặt nhau, mình phải có sở thích karaoke nên mua dàn máy ấy về hát mỗi trưa 12g, vì chỉ có giờ đó mình rảnh rỗi, và giờ đó ông hàng xóm lại là giờ nghỉ trưa, chúng ta hát to hát mê say, tai ông ấy có khả năng nghe và khó chịu, ông ấy có thể nói chuyện nên la chửi, lời qua tiếng lại với chúng ta… cứ thế vô tỷ thứ không thể nào kể xiết, mới đưa đến cái quả là “cuộc cãi nhau, đánh nhau, thậm chí giết nhau…”. Cái đó mới thật là SÂN HẬN, hậu quả tai hại của SÂN HẬN.
Đừng hiểu một cách nông cạn về sân hận hay bất cứ trạng thái tâm nào nơi chúng ta như vậy. Vì hiểu nông cạn như vậy cho nên chúng ta thường “muốn giải quyết” ngay cái “Sân Hận” - cái chuỗi - cái khối ấy ngay lập tức. Người đời thì vô độ với sân hận coi đó là điều bình thường, là cái thể hiện quyền lực, người tu thì hiểu nó như một lý thuyết, một thứ xấu xa cần tiêu diệt bằng các phương pháp trấn áp, chẳng phải chính sự trấn áp ấy đã là một loại bạo lực, một loại sân hận tinh vi rồi sao?
Vậy nên đối diện với sân hận như thế nào?
Chẳng phải mọi sự điều do nhân thiếu sáng suốt rõ biết sao? Tức nó dừng lại, tích luỹ và chấp mắc từ vô số những lần tri giác (mắt, tai,...) tiếp xúc với đối tượng sao? Chẳng phải do sau đó chúng ta đầu tư rất nhiều thời gian “kể chuyện, nói xấu, bàn tán” về điều đó sao? Chẳng phải chúng ta đắm chìm trong những suy nghĩ cho là, đánh giá, phán xét và những kết án đầy ác ý sao?...
Vậy hãy thấy ngay nơi “tiếp xúc” tri giác ấy, cái gần nhất, cái có thể cảm nhận rõ nhất, tại đó mà thấy ra, mà dừng lại, mà điều chỉnh...
Vẫn hơn là ảo tưởng - tưởng mình “trí tuệ lắm” phải diệt ngay cái trạng thái nền sân hận sâu sắc, cái khối, cái chuỗi bên trong sâu dày. Đó là ảo vọng bởi chủ nghĩa lý tưởng, chủ nghĩa trung tâm của vũ trụ này.
Dừng lại càng sớm càng tốt, dù ngay nơi dừng lại ấy là:
- “Sân hận bởi một cái liếc mắt..”
- “Sân hận bởi một tiếng tự chửi thầm…”
- “Sân hận bởi một cuộc nói xấu, bàn tán…”
- “Sân hận bởi một cuộc chửi nhau…”
- “Sân hận bởi những hành động thô ác…”
- “Sân hận bởi những ý nghĩa xấu xa, sát hại”
- “Sân hận bởi những cơn nóng rang người, mặt tím đỏ, tay chân bạo lực…”
- “Sân hận bởi một thảm kịch, một sát hại…”
- “Sân hận bởi một tâm thức sao lưu tất cả những điều ấy, còn nguyên và tiếp tục, tiếp tục ‘luân hồi’, tiếp tục gặp lai nhau, và tiếp tục sân hận …”
Chẳng phải những thứ vừa liệt kê bên trên tất cả là KHỔ ĐAU - là cái mà chúng ta vẫn hay gọi là NGHIỆP BÁO sao? Bạn có cảm nhận được sự nguy hại, sự mắc xích, sự chằng chịt, sự sâu dày,... của SÂN HẬN chưa? Bạn nghĩ mình đang ở mức độ nào của những chuỗi, những khối sân hận trên. Đừng hiểu sân hận một cách hời hợt hoặc trên lý thuyết nữa. Hãy đọc thật chậm và nhiều lần để chính mình phải một lần rùng mình, kinh hãi trước sự nguy hại, khổ đau ấy!
Vậy lối thoát ở đâu?
Thấy ra ở đâu, dừng lại ở đó! vẫn là “dừng lại càng sớm càng tốt”.
ÔNG THẦY NGHIỆP BÁOkia thật ra không hề muốn trừng phạt gì bạn cả đâu, nó phải biểu hiện ra như thế từ “cái liếc mắt, cái chửi thầm, cái bàn tán, cái nghĩ ác, cái xô xát, cái thảm kịch…” và thầm nói rằng “hãy thấy ra”, đó là cơ hội quý báu để học để nhận thức, để điều chỉnh nhưng chúng ta không nhận ra vì tất cả dù là cái nào, thì nguyên nhân gốc rễ đều do sự “ngoan cố, ảo ngã, chấp mắc” nơi cái ảo ta. Vậy thì đừng oán trách TÔI KHỔ LÀ DO SÂN HẬN hay NGHIỆP BÁO, mà vì cái ảo ta ấy không THẤY RA và không DỪNG LẠI những ảo tưởng sai lầm ấy!
Phần 2 · Bình luận và giải nghĩa
Bài đọc số 13 "Sân Hận Thực Sự Là Gì?" tiếp tục là một nhát dao phẫu thuật tư duy sắc lẹm, đập tan mọi định nghĩa hời hợt, nông cạn của số đông về một trong những trạng thái tâm lý tàn phá con người mạnh mẽ nhất. Bài viết chuyển hóa góc nhìn từ một "hành vi bộc phát" thành một "hệ sinh thái nghiệp báo chằng chịt", buộc người đọc phải rùng mình nhìn lại chính mình.
1. Phá vỡ định nghĩa nông cạn: Biểu hiện không phải là Bản chất
Mở đầu bài đọc đưa ra một lời khẳng định mang tính đảo lộn nhận thức: “Tất cả những thứ liệt kê bên trên KHÔNG PHẢI SÂN HẬN.”
- Cái bẫy của bề nổi: Đỏ mặt, tía tai, la chửi, bạo lực... mà xã hội hay tâm lý học thường gọi là sân hận, thực chất chỉ là cái ngọn, là mắt xích cuối cùng của một chuỗi dây chuyền sản xuất dài dằng dặc.
- Trạng thái nền sâu sắc: Bài viết định nghĩa Sân Hận là một cái "Khối", một cái "Chuỗi" cấu thành từ vô số thái độ sai lầm tích lũy liên tục qua thời gian, qua nhiều đời kiếp khi các giác quan tiếp xúc với thế giới.
2. Ví dụ về "Ông hàng xóm": Sơ đồ mạng lưới của Nghiệp bộ
Ví dụ về cuộc cãi nhau với ông hàng xóm hát karaoke vào lúc 12 giờ trưa là một minh họa xuất sắc để thấy tính vô ngã và nhân duyên chằng chịt của cơn sân:
- Để có một cuộc chửi nhau tại thực tại, nó cần hàng triệu tiền đề: hai người phải cùng đầu thai làm người, cùng ở Việt Nam, cùng một khu phố, sát vách nhau, một người có nhu cầu hát (tham dục), một người có nhu cầu ngủ (si mê), tai có khả năng nghe, tâm có sự tích lũy định kiến từ trước...
- Sự bất lực của việc giải quyết cái ngọn: Khi hiểu được mạng lưới khổng lồ đứng sau một cái tát hay một lời chửi, ta mới thấy sự ngây thơ của việc "muốn dập tắt cơn sân" ngay lập tức.
- Bạo lực tinh vi: Người đời thì coi sân hận là quyền lực. Người tu thì coi nó là kẻ thù và tìm cách trấn áp, đè nén. Bài đọc chỉ ra rất bén: Chính sự trấn áp, tiêu diệt đó đã là một loại bạo lực, một loại sân hận tinh vi của bản ngã.
3. Cơ chế nuôi dưỡng: Đầu tư thời gian vào Ảo tưởng
Bài đọc gọi tên chính xác cách mà chúng ta "nuôi ma" trong tâm trí:
- Sau khi tri giác (mắt, tai) tiếp xúc với điều không như ý, thay vì đứng lại, ta lại đầu tư năng lượng bằng cách: Kể chuyện, nói xấu, bàn tán, đánh giá, phán xét, kết án đầy ác ý.
- Chính quá trình "kể qua kể lại" này làm cho cái khối sân hận âm thầm lớn lên từng ngày, biến một đốm lửa nhỏ thành một quả bom nổ chậm.
4. Chiến lược lối thoát: Dừng lại ở "Cái Gần Nhất"
Tương tự như Bài 10, bài đọc số 13 này kéo người đọc ra khỏi "chủ nghĩa lý tưởng vĩ đại" để quay về thực tế trần trụi:
- Đừng ảo tưởng diệt cái Khối: Bạn không thể một tay xóa sổ trạng thái nền sâu dày bên trong.
- Hãy chặn từ Cái Gần Nhất: Thấy ra ở đâu, dừng lại ở đó. Dừng lại ngay từ: Cái liếc mắt khó chịu, cái chửi thầm trong lòng, một cuộc buôn chuyện nói xấu...
- Bất kỳ mắt xích nào trong chuỗi bị cái Thấy tỉnh giác soi chiếu và dừng lại, toàn bộ guồng quay luân hồi của cơn sân hận tại đó bị chặt đứt.
5. Ông Thầy Nghiệp Báo và Sự Vô Ngã của Khổ Đau
Đoạn kết mang tính triết lý cao và có sức mạnh xoa dịu, chữa lành lớn:
- Nghiệp báo không trừng phạt: Cuộc đời không có một ông tòa nào ngồi canh để phạt bạn. Cơn nóng rang người, thảm kịch, hay cái liếc mắt xuất hiện chỉ là sự vận hành cơ học của nhân quả.
- Thông điệp của nỗi đau: Khổ đau hiện ra chỉ để thầm nói với bạn rằng: "Hãy thấy ra đi!". Nó là một cơ hội học hỏi quý báu.
- Thủ phạm thực sự: Khổ đau kéo dài không phải do Nghiệp hay do Sân hận có chân tự chạy đến, mà do cái Ảo Ta ngoan cố, chấp mắc, không chịu Thấy ra và không chịu Dừng lại.
Sân hận thực chất không phải là những hành vi thô tháo, bạo lực bộc phát bên ngoài, mà là một khối trạng thái nền sâu dày được tích lũy liên tục từ vô số thái độ sai lầm khi tiếp xúc với thế giới. Khổ đau của sân hận không phải là một sự trừng phạt, mà là tiếng chuông cảnh tỉnh của Nghiệp báo; và lối thoát duy nhất là dùng cái Thấy tỉnh giác để nhận diện, dừng lại càng sớm càng tốt ngay tại mắt xích gần nhất — từ một cái liếc mắt hay một lời chửi thầm trong lòng.


